براى بررسى متون منثور واقعهء عاشورا ناگزير از مطالعهء آثار مكتوبى هستيم كه تمام و يا قسمتى از آنها به گزارش گونه‌اى از وقايع قيام كربلا اختصاص يافته و رخدادهاى روز عاشورا را صحنه به صحنه و يا با مرورى كلّى و گذرا روايت كرده‌اند و گاه نيز به بررسى تحليلى اهداف اين قيام ماندگار و آثارى پرداخته‌اند كه بر آن مترتّب بوده و هست و انگيزهء الهى نهضت حسينى را مورد كند و كاو قرار داده‌اند . كتب مقاتل از رايج‌ترين و مهم‌ترين منابعى به شمار مىروند كه هر پژوهشگرى براى بررسى اين حادثهء خون نگار ناگزير از مطالعه و بررسى آنها است و از همين رو با طرح كلّياتى دربارهء مقتل و مقتل نگارى مىخواهيم محدودهء اين قلمرو تاريخى و ماتمى را مشخّص كنيم و سپس در بخشى از اين قلمرو وسيع به بررسى متونى بپردازيم كه به واقعهء عاشورا و شهداى كربلا اختصاص دارند . بديهى است نتيجهء حركت در چنين قلمرو كران ناپيدايى مىتواند در يك گزارش منقّح چندين هزار صفحه‌اى به شيفتگان مكتب عاشورا ارائه شود ، ولى از عنوان اين اثر مىتوان دريافت كه اوّلًا بخش عظيمى از اين قلمرو كه اختصاص به آثار منظوم عاشورايى دارد از محدودهء اين پژوهش فراتر است و ما پيش از اين در « شكوه شعر عاشورا در زبان فارسى » « 1 » تفصيلًا به آن پرداخته‌ايم . ثانياً به خاطر حوصلهء تنگ اين مقال - كه حدّاكثر بايد در چهارصد تا پانصد صفحه سامان يابد - ناگزيريم در بررسى تنون منثور نيز به سراغ آثارى برويم كه مشخّصاً تفكّر و برداشت خاصّى از اين رويداد ماندگار را بيان مىكنند و به تعبير ديگر ، نمايندهء قرائت خاصّى از فرهنگ عاشورا به شمار مىروند .

--> ( 1 ) . شكوه شعر عاشورا در زبان فارسى ، محمد على مجاهدى .